Tại xã Châu Thành, Tháp 4 vị Sư liệt sĩ được xem là biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần bất khuất của đồng bào Khmer trên địa bàn xã Châu Thành, tỉnh An Giang. Hơn nửa thế kỷ qua, nơi đây không chỉ lưu giữ ký ức về cuộc đấu tranh hào hùng năm 1974 mà còn trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Nhìn từ xa, Tháp 4 vị Sư liệt sĩ sừng sững giữa bầu trời xã Châu Thành như một chứng nhân lịch sử. Dưới chân ngọn tháp ấy là nơi lưu giữ ký ức về cuộc đấu tranh hào hùng của đồng bào Khmer cách đây hơn 50 năm, nơi bốn vị Hòa thượng đã ngã xuống vì lý tưởng độc lập dân tộc và quyền tự do tín ngưỡng. Thời gian có thể làm đổi thay diện mạo quê hương, nhưng tinh thần yêu nước, sự hy sinh cao cả của các vị vẫn còn nguyên giá trị, trở thành ngọn lửa truyền thống được trao gửi từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Theo Hòa thượng Danh Liêm - Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh, Trụ trì chùa Cù Là Mới cho biết: sau thắng lợi của chiến dịch tấn công và nổi dậy tết Mậu Thân năm 1968 và mùa hè năm 1972, quân và dân miền Nam tiếp tục nổi dậy khắp nơi. Chính quyền Sài Gòn phát lệnh “Tổng động viên” đôn quân, thường xuyên mở nhiều cuộc bao vây các chùa Khmer, xét bắt thanh niên Khmer kể cả sư Khmer đi lính. Trước tình cảnh đó, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy Rạch Giá, Ban Khmer vận và Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh đã họp và thống nhất kế hoạch, thành lập Ban Chỉ huy và phân công lực lượng chuẩn bị cuộc biểu tình.
Đúng vào 5 giờ 30 phút, ngày 10-6-1974, đoàn biểu tình gồm 600 sư và trên 2.000 người dân xuống đường biểu tình phản đối sự đàn áp của Mỹ - ngụy, đòi quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo, phản đối bắt lính trong chư tăng. Cuộc biểu tình bị đàn áp, bốn vị sư gồm: Danh Tấp, Lâm Hùng, Danh Hom, Danh Hoi đã anh dũng hy sinh. “Các vị sư liệt sĩ hi sinh để bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng và lòng tự tôn dân tộc. Dù cuộc đấu tranh bị đàn áp, nhưng đã thắp lên ngọn lửa yêu nước trong lòng đồng bào Khmer, góp phần cổ vũ phong trào đấu tranh cách mạng lúc bấy giờ. Sự kiện ngày 10/6/1974 mãi là mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh của đồng bào Khmer Nam Bộ, là biểu tượng bất diệt của tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường và lòng trung thành với Tổ quốc”.
Sau ngày đất nước thống nhất, để tưởng nhớ công lao của bốn vị sư liệt sĩ, Đảng, Nhà nước đã xây dựng Tháp 4 Sư liệt sĩ tại xã Châu Thành vào đầu năm 1976. Năm 1987, hài cốt của bốn vị được cải táng và đưa vào tháp. Đến ngày 28/9/1990, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nơi đây là Di tích lịch sử cấp quốc gia. Năm 2014, nhân kỷ niệm 40 năm ngày hy sinh, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã truy phong giáo phẩm Hòa thượng cho bốn vị sư liệt sĩ. Trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, khu di tích ngày càng khang trang với giảng đường, nhà trưng bày, bia tưởng niệm, khuôn viên cây xanh và các hạng mục phụ trợ, trở thành điểm sinh hoạt văn hóa, tâm linh của đồng bào Khmer trong và ngoài tỉnh.
Mỗi năm, vào dịp kỷ niệm ngày hy sinh của bốn vị Hòa thượng liệt sĩ (10/6), hàng ngàn lượt chư tăng, phật tử, đoàn viên, học sinh và người dân từ nhiều nơi tìm về thắp hương tưởng niệm. Với đồng bào Khmer, đây không chỉ là một hoạt động tri ân mà còn là dịp để nhắc nhớ về những giá trị của hòa bình, độc lập hôm nay. Trong làn khói hương bảng lảng dưới chân tháp, những câu chuyện về cuộc đấu tranh năm xưa lại được nhắc nhở như một bài học sinh động về lòng yêu nước và sự hy sinh vì dân tộc. Nhiều người đến đây không chỉ để tưởng niệm những người đã khuất mà còn để giáo dục con cháu về truyền thống cách mạng, về sự đánh đổi bằng máu xương của các thế hệ đi trước cho nền độc lập, tự do hôm nay. Bà Thị Hai, ngụ xã Đông Thái cho biết: “Mỗi lần đến đây tôi đều thấy xúc động. Nghe kể lại câu chuyện về sự hy sinh của bốn vị Hòa thượng, tôi càng thêm tự hào về truyền thống yêu nước của đồng bào Khmer. Tôi và thế hệ hôm nay sẽ luôn ghi nhớ công lao của những người đi trước, từ đó, ra sức lao động để góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển”.
Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, Tháp 4 vị Sư liệt sĩ vẫn lặng lẽ đứng giữa lòng Châu Thành như một chứng nhân của lịch sử. Dòng người tìm về đây mỗi năm không chỉ để tri ân những người đã khuất mà còn để tiếp thêm niềm tự hào về truyền thống yêu nước của dân tộc. Và từ ngọn tháp ấy, ngọn lửa kiên trung của bốn vị Hòa thượng năm xưa vẫn tiếp tục được trao truyền, soi sáng hành trình dựng xây quê hương của các thế hệ hôm nay và mai sau. Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh An Giang Danh Tha cho biết: “Tháp 4 Sư liệt sĩ không chỉ có giá trị lịch sử mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Đây là minh chứng sinh động về tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của đồng bào Khmer, là điểm về nguồn quan trọng để bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc và truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ”./.
